Dirsek Protezi

Dirsek protezi, ağır hasar görmüş dirsek ekleminin yüzeylerinin yapay bileşenlerle yenilenmesidir. Kalça ve diz protezine göre daha az uygulanır; bu nedenle doğru hasta seçimi, ayrıntılı planlama ve deneyim daha da önem kazanır. Amaç, ağrıyı azaltmak ve günlük işlerin yapılabilmesi için gereken dirsek hareketini yeniden kazandırmaktır.

Dirsek protezi kimler için düşünülür?

• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıklarına bağlı ileri dirsek hasarı olanlar
• Geçirilmiş kırık veya yaralanma sonrasında dirsekte kireçlenme gelişenler
• İleri yaşta, kemik kalitesi zayıf ve vidalarla onarılması güç, eklem içine uzanan karmaşık dirsek kırığı olanlar
• Dirsek çevresindeki tümörlerin çıkarılması sonrası eklemin yeniden yapılandırılması gereken hastalar
• Ağrısı ve hareket kısıtlılığı ameliyatsız tedavilerle kontrol altına alınamayanlar

Dirsek protezi hangi parçalardan oluşur?

• Humerus gövdesi: Kol kemiğinin içine yerleştirilen uzun metal parça.
• Ulna gövdesi: Ön koldaki ulna kemiğine yerleştirilen ince metal parça.
• Menteşe mekanizması: İki gövdeyi birbirine bağlayan, polietilen yataklar içinde hareket eden eksen; dirseğin bükülüp düzelmesini sağlar.

Bağlı (linked) tasarımlarda parçalar menteşeyle birbirine bağlanır ve eklem daha stabil olur. Bağsız (unlinked) tasarımlar ise bağları ve kemik desteği yeterli olan seçilmiş hastalarda kullanılabilir. Seçim kemik ve bağların durumu ile hastanın ihtiyaçlarına göre yapılır.

Ameliyat öncesi değerlendirme

Muayenede ağrının kaynağı, dirseğin hareket açıklığı, eklemin stabilitesi ve el ile ön koldaki sinir fonksiyonları incelenir. Direkt grafiler temel tetkiktir; kemik kaybını ve eklemin yapısını ayrıntılı görmek için gerekirse bilgisayarlı tomografi istenir. Romatizmal hastalığı olanlarda kullanılan ilaçlar romatoloji ile birlikte gözden geçirilir.

Ameliyat ve sonrası

Ameliyat genel ya da bölgesel anestezi altında yapılır. Hasarlı eklem yüzeyleri hazırlanır, implantlar yerleştirilir ve dirseğin hareketi ile stabilitesi kontrol edilir. Ameliyat sonrasında kısa bir süre atel veya bandajla koruma uygulanabilir; ardından hekimin belirlediği program doğrultusunda kontrollü hareket egzersizlerine başlanır.

Protezle yaşamak

Dirsek protezi günlük işler için ağrısız ve kullanışlı bir eklem sağlamayı hedefler; ağır işler için tasarlanmamıştır. Protezin uzun ömürlü olması için ağır yük kaldırmaktan, tekrarlayan zorlayıcı hareketlerden ve darbeli sporlardan kaçınılması önerilir. Hangi yükün güvenli olduğu kontrol muayenelerinde kişiye özel olarak anlatılır.

Olası riskler

• Enfeksiyon
• Ulnar sinirde geçici ya da kalıcı etkilenme
• Yara iyileşmesi sorunları
• Zamanla protezde gevşeme veya aşınma
• Protez çevresinde kırık

Riskler her hasta için ayrı değerlendirilir ve önlenebilir olanlar için tedbir alınır. Gevşeme veya enfeksiyon gibi sorunlarda revizyon cerrahisi planlanabilir.

Sık sorulan sorular

Dirsek protezi sonrası kolumu ne kadar kullanabilirim?

Yemek yemek, giyinmek ve kişisel bakım gibi günlük işlerin çoğu rahatlıkla yapılabilir. Ağır yük kaldırma ise protezin ömrünü kısaltabileceğinden sınırlandırılır.

Her dirsek ağrısında protez gerekir mi?

Hayır. Dirsek ağrısının birçok nedeni ilaç, enjeksiyon, egzersiz veya daha küçük girişimlerle tedavi edilebilir. Protez, ileri eklem hasarında ve diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda gündeme gelir.

Tümör nedeniyle dirsek protezi yapılabilir mi?

Evet. Dirsek çevresindeki bazı kemik tümörlerinin çıkarılmasından sonra eklemi yeniden oluşturmak için özel tümör protezleri kullanılabilir. Bu karar ortopedik onkoloji prensiplerine göre verilir.