PRP Tedavisi

PRP (Platelet Rich Plasma, trombositten zengin plazma), hastanın kendi kanından elde edilen ve trombositten yoğun plazmanın sorunlu bölgeye uygulanmasıdır. Samsun'daki muayenehanede PRP; diz kireçlenmesi, sinovit, tendinit ve seçilmiş yumuşak doku sorunlarında, muayene ve görüntüleme bulgularına göre kişiye özel olarak değerlendirilir.

PRP nedir?

Kan özel bir sistemde santrifüj edilir, trombositlerin yoğunlaştığı kısım ayrılır ve aynı seansta hedef bölgeye uygulanır. Büyüme faktörleri aracılığıyla dokunun iyileşme sürecini desteklemesi ve ağrıyı hafifletmesi amaçlanır. PRP bir kök hücre tedavisi değildir. Sonuç; hastalığın tipine ve evresine, uygulama bölgesine ve kişinin özelliklerine göre farklılık gösterebilir.

Hangi durumlarda uygulanabilir?

• Erken evre diz kireçlenmesi
• Enfeksiyon ve sistemik romatizmal hastalığın dışlandığı bazı sinovitler
• Kalça dış yan ağrısına yol açan abduktor tendon sorunları ve seçilmiş trokanterik bursit
• Tenisçi dirseği
• Patellar ve Aşil tendonu sorunları
• Plantar fasiit (topuk dikeni olarak bilinen topuk ağrısı)
• Seçilmiş kas ve yumuşak doku yaralanmaları

Her ağrı PRP ile tedavi edilemez. Karar yalnızca şikâyete göre değil; muayene, görüntüleme, hastalığın evresi ve önceki tedaviler birlikte değerlendirilerek verilir.

Diz PRP enjeksiyonu kimler için uygundur?

Özellikle egzersiz, kilo kontrolü, yaşam düzenlemesi ve uygun ilaçlara rağmen şikâyetleri süren erken evre diz kireçlenmesi hastaları için düşünülebilir. Amaç ağrıyı azaltmak ve eklem işlevini iyileştirmektir. PRP yıpranmış kıkırdağı yeniden oluşturmaz ve kireçlenmeyi ortadan kaldırmaz; ileri evrede sonuç sınırlı ve öngörülmesi güçtür, protez gereken hastalarda ameliyatın yerine geçmez. Diz ağrısının nedeni menisküs, bağ, dizilim bozukluğu, enfeksiyon veya romatizmal hastalık olabileceğinden, enjeksiyondan önce doğru tanı konulmalıdır.

PRP nasıl hazırlanır ve uygulanır?

1. Damardan az miktarda kan alınır.
2. Kan özel PRP sisteminde santrifüj edilir.
3. Trombositten zengin kısım steril ortamda ayrılır.
4. PRP, muayene ve görüntülemeyle belirlenen hedef bölgeye uygulanır.
5. Kısa bir gözlemin ardından hasta günlük hayatına döner.

Hastanede yatış gerekmez; işlem süresi kullanılan sisteme ve uygulama bölgesine göre değişir.

PRP enjeksiyonu ağrılı mıdır?

Kan alımı ve enjeksiyon sırasında kısa süreli batma ve basınç hissedilebilir; işlem genellikle kısa sürer. Sonrasında, özellikle eklem içi uygulamalarda, birkaç gün süren ağrı, hassasiyet veya şişlik geçici bir iltihabi yanıt olarak görülebilir. Giderek artan ağrı, belirgin kızarıklık ve ısı artışı, ateş ya da beklenmedik şişlik olursa hekime haber verilmelidir.

Uygulama sonrası nelere dikkat edilmeli?

• İşlemden sonra muayenehanede yaklaşık 15 ila 20 dakika gözlem yapılır.
• Bacağa yapılan uygulamalarda basılabilir; ancak ilk birkaç gün uzun süre ayakta kalmaktan ve çok yürümekten kaçınılmalıdır.
• Hafif ağrı veya şişlikte bölgeye aralıklarla buz uygulanabilir, bacak yukarıda tutulabilir.
• Ağrı için parasetamol kullanılabilir; antiinflamatuvar ağrı kesiciler üç hafta boyunca kullanılmamalıdır.
• Hekim aksini söylemedikçe düzenli kullanılan ilaçlara devam edilir.
• Bandaj bir gün sonra çıkarılabilir ve duş alınabilir.
• Egzersizlere genellikle bir ay sonra, bölgeye göre planlanarak başlanır.

Etki hemen görülmeyebilir; fayda çoğunlukla 4 ila 6 hafta sonra hissedilir.

PRP ile kök hücre arasındaki fark

İkisi aynı işlem değildir. PRP kişinin kendi kanından hazırlanırken, kök hücre ürünleri kemik iliği veya yağ dokusu gibi kaynaklardan elde edilir. Güncel çalışmalarda, özellikle diz kireçlenmesinde kök hücrenin PRP'ye karşı belirgin ve klinik olarak anlamlı bir üstünlüğü gösterilmemiştir; üstelik daha pahalıdır ve uygulanması daha zordur. Bu nedenle kireçlenme, sinovit, tendinit ve yumuşak doku sorunlarında rutin kök hücre enjeksiyonu yapılmaz; uygun hastalarda daha erişilebilir olan PRP tercih edilir. Kök hücre yalnızca seçilmiş avasküler nekroz hastalarında, cerrahiye yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

PRP mi, kortizon mu?

İki yöntemin amaçları farklıdır ve hiçbiri her durumda üstün değildir; seçim ağrının kaynağına, evreye ve tedavi hedefine göre yapılır. Prof. Dr. Ferhat Say'ın subakromiyal sıkışma sendromunda yaptığı çalışmada steroid, PRP'ye göre 6. hafta ve 6. ayda ağrı ve işlev açısından daha iyi sonuç vermiştir. Bu nedenle omuz çevresindeki bursit, sıkışma ve rotator manşetle ilişkili seçilmiş ağrılarda kortizon daha sık tercih edilir. PRP ise daha çok erken evre kireçlenme, sinovit, tendinit ve yumuşak doku sorunlarında iyileşmeyi desteklemek için kullanılır ve etkisi kortizondan daha geç ortaya çıkabilir.

PRP kaç seans uygulanır?

Herkes için geçerli sabit bir seans sayısı yoktur. Diz kireçlenmesinde 237 hastayla yapılan randomize kontrollü çalışmada üç doz, tek doza göre özellikle 6. ve 12. aylarda daha güçlü ve uzun süreli sonuç vermiş; 24. ayda bu fark büyük ölçüde kaybolmuştur. Bu nedenle herkese baştan üç doz önerilmez. Önce tek doz uygulanır ve yaklaşık altı hafta sonra yapılandırılmış bir telefon görüşmesiyle yanıt değerlendirilir:

• %50'den fazla fayda: Rutin ikinci doz yapılmaz; şikâyet geri gelirse yeniden değerlendirilir.
• %30 ile %50 arası fayda: Hasta yeniden değerlendirilir; ikinci PRP, alternatif enjeksiyonlar veya cerrahi düşünülebilir.
• %30 ve altı fayda: PRP tekrarlanmaz; tanı ve diğer seçenekler gözden geçirilir.

Kimler için uygun olmayabilir?

• Aktif enfeksiyon veya uygulama bölgesinde cilt enfeksiyonu
• Ciddi trombosit düşüklüğü veya belirgin kanama bozukluğu
• Kan sulandırıcı kullanımı (kanama riski ayrıca değerlendirilir)
• Aktif kanser tedavisi veya kontrolsüz ciddi sistemik hastalık
• Gebelik ve emzirme dönemi
• İleri evre kireçlenme veya cerrahi gerektiren yapısal sorunlar

Kan sulandırıcılar ve düzenli kullanılan ilaçlar hekime danışmadan bırakılmamalıdır.

Yan etkiler ve riskler

PRP kişinin kendi kanından hazırlandığı için alerji riski düşüktür. Enjeksiyon sırasında kısa süreli ağrı, sonrasında birkaç gün süren ağrı, yanma, hassasiyet, şişlik, morarma ve geçici hareket kısıtlılığı görülebilir. Enfeksiyon nadirdir; damar, sinir veya çevre doku yaralanması çok nadirdir. Etki kişiden kişiye değişir ve hiç fayda görülmemesi de mümkündür.

PRP alanındaki bilimsel çalışmalar

• Diz kireçlenmesinde tek doz ve üç doz PRP'nin uzun dönem sonuçları (237 hasta, randomize kontrollü çalışma). PubMed
• Hafif ve orta evre diz kireçlenmesinde PRP ile hyalüronik asidin karşılaştırılması. PubMed
• Diz kireçlenmesinde PRP ile otolog koşullandırılmış serumun 5 yıllık sonuçları. PubMed
• Mekanik aks ve varus diziliminin PRP'den sağlanan faydaya etkisi. PubMed
• Subakromiyal sıkışma sendromunda PRP ile steroidin karşılaştırılması. PubMed
• Plantar fasiitte PRP ile steroidin karşılaştırılması. PubMed
• Gecikmiş kaynama ve kaynamamada PRP'nin yeri. PubMed
• Tenisçi dirseğinde PRP ile steroidin karşılaştırılması (60 hasta, prospektif): 6. haftada benzer, 6. ayda PRP grubunda daha iyi ağrı ve işlev sonuçları.